જો તમારું સપનું દેશની સુરક્ષા કાજે આકાશની ઊંચાઈઓને સર કરવાનું છે, તો ભારતીય વાયુસેના (IAF) તમને એ સપનું હકીકતમાં બદલવાની અદ્ભુત તક આપી રહી છે. તાજેતરમાં જ ભારતીય વાયુસેના દ્વારા AFCAT 02 / 2026 (Air Force Common Admission Test) ની સત્તાવાર નોટિફિકેશન બહાર પાડવામાં આવી છે.
આ પરીક્ષા દ્વારા વાયુસેનામાં ફ્લાઈંગ બ્રાન્ચ (Flying Branch) અને ગ્રાઉન્ડ ડ્યુટી (Ground Duty – ટેકનિકલ અને નોન-ટેકનિકલ) એમ બંને વિભાગોમાં કમિશન્ડ ઓફિસર (Group ‘A’ Gazetted Officers) તરીકે પુરુષ અને મહિલા ઉમેદવારોની સીધી ભરતી કરવામાં આવશે. દેશસેવા સાથે એક શાનદાર અને પ્રતિષ્ઠિત કરિયર બનાવવાની આ ઉત્તમ તક છે. ચાલો આ આર્ટિકલમાં આપણે લાયકાત, વય મર્યાદા અને ફોર્મ ભરવાની સંપૂર્ણ વિગતો સરળ ભાષામાં સમજીએ.
ભરતીની મુખ્ય વિગતો એક નજરે (Quick Overview)
કોઈપણ સરકારી ભરતીમાં ફોર્મ ભરતા પહેલા તેની મહત્વની તારીખો અને હાઈલાઈટ્સ જાણી લેવી ખૂબ જ જરૂરી છે:
- ભરતી કરતી સંસ્થા: ભારતીય વાયુસેના (Indian Air Force – IAF)
- પરીક્ષાનું નામ: AFCAT 02 / 2026
- પદનું નામ: કમિશન્ડ ઓફિસર (ફ્લાઈંગ અને ગ્રાઉન્ડ ડ્યુટી)
- કોર્સ શરૂ થવાનો સમય: જુલાઈ 2027
- અરજી કરવાનો પ્રકાર: ઓનલાઈન (Online Application)
- અરજી શરૂ થવાની તારીખ: 01 જૂન 2026
- અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ: 30 જૂન 2026
- ઓફિશિયલ વેબસાઈટ: careerindianairforce.cdac.in અથવા afcat.cdac.in
ઉપલબ્ધ બ્રાન્ચ અને એન્ટ્રીના પ્રકારો (Branches & Entries)
AFCAT 02/2026 અંતર્ગત ઉમેદવારો પોતાની શૈક્ષણિક લાયકાત અને શારીરિક ક્ષમતાના આધારે નીચેના વિભાગોમાં જોડાઈ શકે છે:
૧. ફ્લાઈંગ બ્રાન્ચ (Flying Branch)
આ વિભાગ વાયુસેનાનો સૌથી રોમાંચક ભાગ છે. આમાં પસંદ પામેલા ઓફિસર્સ ફાઈટર જેટ્સ, હેલિકોપ્ટર અને ટ્રાન્સપોર્ટ એરક્રાફ્ટ ઉડાડવાની જવાબદારી સંભાળે છે. આમાં શોર્ટ સર્વિસ કમિશન (SSC) હેઠળ નિમણૂક આપવામાં આવે છે.
૨. ગ્રાઉન્ડ ડ્યુટી – ટેકનિકલ (Ground Duty – Technical)
આ વિભાગમાં એરોનોટિકલ એન્જિનિયરિંગ (એલેક્ટ્રોનિક્સ અને મિકેનિકલ) નો સમાવેશ થાય છે. વાયુસેનાના અત્યાધુનિક શસ્ત્રો, રડાર, મિસાઈલ અને વિમાનોની ટેકનિકલ ફિટનેસ અને મેઈન્ટેનન્સ આ ઓફિસર્સના હાથમાં હોય છે.
૩. ગ્રાઉન્ડ ડ્યુટી – નોન-ટેકનિકલ (Ground Duty – Non-Technical)
આ વિભાગ વાયુસેનાના વહીવટી અને લોજિસ્ટિકલ સપોર્ટ માટે જવાબદાર છે. આમાં નીચે મુજબની પેટા-શાખાઓ હોય છે:
- એડમિનિસ્ટ્રેશન અને લોજિસ્ટિક્સ: બેઝનું સંચાલન અને સંસાધનોનું મેનેજમેન્ટ.
- એકાઉન્ટ્સ: વાયુસેનાના નાણાકીય વ્યવહારો અને બજેટિંગ.
- એજ્યુકેશન: ટ્રેનિંગ અને શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓનું સંચાલન.
- મેટિયોરોલોજી: હવામાનની સચોટ માહિતી આપવી, જે ફ્લાઈંગ ઓપરેશન્સ માટે ખૂબ જરૂરી છે.
જરૂરી લાયકાત અને માપદંડો (Eligibility Criteria)
ભારતીય વાયુસેનામાં ઓફિસર બનવા માટે શૈક્ષણિક લાયકાતની સાથે ઉંમરની મર્યાદા ખૂબ જ કડક રીતે લાગુ પડે છે:
વય મર્યાદા (Age Limit – 01 જુલાઈ 2027 ના રોજ):
- ફ્લાઈંગ બ્રાન્ચ માટે: ઉમેદવારની ઉંમર 20 થી 24 વર્ષ ની વચ્ચે હોવી જોઈએ. (એટલે કે ઉમેદવારનો જન્મ 02 જુલાઈ 2003 થી 01 જુલાઈ 2007 ની વચ્ચે થયેલો હોવો જોઈએ). જે ઉમેદવારો પાસે DGCA દ્વારા જારી કરાયેલ વેલિડ કોમર્શિયલ પાયલટ લાયસન્સ છે, તેમને વય મર્યાદામાં 26 વર્ષ સુધીની છૂટ મળે છે.
- ગ્રાઉન્ડ ડ્યુટી (ટેકનિકલ/નોન-ટેકનિકલ) માટે: ઉમેદવારની ઉંમર 20 થી 26 વર્ષ ની વચ્ચે હોવી જોઈએ. (જન્મ તારીખ 02 જુલાઈ 2001 થી 01 જુલાઈ 2007 ની વચ્ચે હોવી અનિવાર્ય છે).
શૈક્ષણિક લાયકાત (Educational Qualification):
- ફ્લાઈંગ બ્રાન્ચ: ધોરણ 12 માં મેથ્સ અને ફિઝિક્સ વિષયોમાં ઓછામાં ઓછા 50% માર્ક્સ હોવા જોઈએ. સાથે જ કોઈપણ પ્રવાહમાં લઘુત્તમ 60% માર્ક્સ સાથે ગ્રેજ્યુએશન અથવા 60% માર્ક્સ સાથે B.E./B.Tech ની ડિગ્રી હોવી જરૂરી છે.
- ગ્રાઉન્ડ ડ્યુટી (ટેકનિકલ): ધોરણ 12 માં ફિઝિક્સ અને મેથ્સમાં 50% માર્ક્સ અને સાથે ચાર વર્ષની એન્જિનિયરિંગ કે ટેકનોલોજીની ડિગ્રી (લઘુત્તમ 60% માર્ક્સ સાથે) હોવી જોઈએ.
- ગ્રાઉન્ડ ડ્યુટી (નોન-ટેકનિકલ): માન્ય યુનિવર્સિટીમાંથી કોઈપણ વિષયમાં લઘુત્તમ 60% માર્ક્સ સાથે ગ્રેજ્યુએશન (સ્નાતક) પૂરું કરેલું હોવું જોઈએ. એકાઉન્ટ્સ શાખા માટે કોમર્સ કે ફાયનાન્સની ડિગ્રી જરૂરી છે.
પસંદગી પ્રક્રિયા (Selection Process)
AFCAT ની પસંદગી પ્રક્રિયા ખૂબ જ પડકારજનક અને પ્રતિષ્ઠિત છે. તે મુખ્યત્વે ત્રણ તબક્કામાં વહેંચાયેલી છે:
- ઓનલાઈન લેખિત પરીક્ષા: તમામ પાત્ર ઉમેદવારોએ કોમ્પ્યુટર આધારિત ટેસ્ટ (CBT) આપવાની રહેશે. આમાં જનરલ અવેરનેસ, ઇંગ્લિશ, ન્યુમેરિકલ એબિલિટી અને રિઝનિંગના પ્રશ્નો પૂછવામાં આવે છે.
- AFSB ઇન્ટરવ્યુ (Air Force Selection Board): લેખિત પરીક્ષામાં પાસ થનાર ઉમેદવારોને 5 દિવસના ઇન્ટરવ્યુ માટે બોલાવવામાં આવે છે. આમાં સ્ટેજ-૧ (સ્ક્રીનિંગ ટેસ્ટ) અને સ્ટેજ-૨ (સાયકોલોજિકલ ટેસ્ટ, ગ્રુપ ટાસ્ક અને પર્સનલ ઇન્ટરવ્યુ) લેવાય છે. ફ્લાઈંગ બ્રાન્ચ માટે વિશિષ્ટ CPSS ટેસ્ટ પાસ કરવો પડે છે.
- મેડિકલ એક્ઝામિનેશન અને મેરિટ: ઇન્ટરવ્યુ બાદ એરફોર્સના સેન્ટ્રલ મેડિકલ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ દ્વારા ઉમેદવારની શારીરિક ફિટનેસ ચકાસવામાં આવે છે. આખરે ઓલ ઈન્ડિયા મેરિટના આધારે પસંદગી થાય છે.
અરજી ફી (Application Fee)
- AFCAT એન્ટ્રી દ્વારા સામાન્ય ઓનલાઈન અરજી કરનાર તમામ ઉમેદવારો માટે પરીક્ષા ફી ₹250/- નક્કી કરવામાં આવી છે.
- જો ઉમેદવાર NCC સ્પેશિયલ એન્ટ્રી અથવા મેટિયોરોલોજી એન્ટ્રી દ્વારા સીધી અરજી કરી રહ્યા હોય, તો તેમણે કોઈ પણ પ્રકારની ફી ચૂકવવાની રહેતી નથી.
ઓનલાઈન અરજી કઈ રીતે કરવી? (How to Apply)
અરજી પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ઓનલાઈન છે. લાયક ઉમેદવારો 1 જૂનથી 30 જૂન 2026 દરમિયાન નીચેના સ્ટેપ્સ ફોલો કરીને અરજી કરી શકે છે:
- વેબસાઈટ ઓપન કરો: સત્તાવાર પોર્ટલ
afcat.cdac.inપર જાઓ. - નવું રજીસ્ટ્રેશન: ‘Candidate Login’ પર ક્લિક કરી ‘AFCAT 02/2026’ પસંદ કરો અને જરૂરી વિગતો ભરી નવું એકાઉન્ટ બનાવો.
- માહિતી ભરો: લોગઈન આઈડી અને પાસવર્ડ મેળવ્યા બાદ ફોર્મમાં તમારી શૈક્ષણિક અને પર્સનલ વિગતો કાળજીપૂર્વક ભરો.
- ડોક્યુમેન્ટ્સ અપલોડ કરો: તમારો લેટેસ્ટ પાસપોર્ટ સાઇઝ ફોટો, સહી અને અંગૂઠાની છાપ નિયત ફોર્મેટમાં સ્કેન કરીને અપલોડ કરો.
- ફી પેમેન્ટ: ઓનલાઈન માધ્યમ (નેટ બેંકિંગ/કાર્ડ) દ્વારા ₹250 ફી ભરો.
- કન્ફર્મેશન પ્રિન્ટ: ફોર્મ ફાઈનલ સબમિટ કર્યા પછી તેની પ્રિન્ટ આઉટ ભવિષ્ય માટે સાચવી રાખો.
નિષ્કર્ષ (Conclusion)
ભારતીય વાયુસેનામાં ઓફિસર તરીકે દેશની સેવા કરવાનો મોકો નસીબદારોને જ મળે છે. આ માત્ર એક નોકરી નથી પરંતુ આત્મસન્માન અને સાહસથી ભરેલી જીવનશૈલી છે. જો તમે પણ આ તમામ લાયકાતો ધરાવતા હોવ તો છેલ્લી તારીખની રાહ જોયા વિના સમયસર ફોર્મ ભરી દેવું જોઈએ. પૂરતી તૈયારી અને સચોટ ટાઈમ ટેબલ સાથે આ પરીક્ષા ચોક્કસ પાસ કરી શકાય છે.
વધુ માહિતી અને વિગતવાર જાહેરાત માટે ઉમેદવારોને ભારતીય વાયુસેનાની સત્તાવાર વેબસાઈટની મુલાકાત લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. All the Best!