સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE) દ્વારા રાષ્ટ્રીય સ્તરે શિક્ષક બનવા માટેની અનિવાર્ય એવી સેન્ટ્રલ ટીચર એલિજિબિલિટી ટેસ્ટ (CTET) સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ની સત્તાવાર જાહેરાત બહાર પાડી દેવામાં આવી છે. જો તમે સરકારી શાળાઓ જેમ કે કેન્દ્રીય વિદ્યાલય (KVS), નવોદય વિદ્યાલય (NVS), આર્મી સ્કૂલ્સ અથવા દેશભરની અન્ય કેન્દ્રીય અને રાજ્ય સરકારની શાળાઓમાં પ્રાથમિક (Primary) કે ઉચ્ચ પ્રાથમિક (Upper Primary) શિક્ષક તરીકે કારકિર્દી બનાવવા માંગો છો, તો આ પરીક્ષા તમારા માટે સૌથી પહેલું અને મહત્વપૂર્ણ પગથિયું છે.
દર વર્ષની જેમ આ વખતે પણ લાખો ઉમેદવારો આ પરીક્ષાની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા હતા. હવે જ્યારે સત્તાવાર નોટિફિકેશન જાહેર થઈ ચૂક્યું છે, ત્યારે ઉમેદવારો પાસે તૈયારી કરવા અને યોગ્ય રીતે ફોર્મ ભરવા માટે મર્યાદિત સમય છે. આજના આ વિસ્તૃત અને વિગતવાર લેખમાં, આપણે CBSE CTET સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ પરીક્ષા સંબંધિત તમામ મહત્વપૂર્ણ પાસાઓ જેવા કે મહત્વની તારીખો, શૈક્ષણિક લાયકાત, પરીક્ષાનું માળખું (Syllabus & Pattern), અરજી ફી અને ઓનલાઇન ફોર્મ ભરવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રક્રિયા વિશે સરળ ગુજરાતી ભાષામાં ચર્ચા કરીશું.
CTET સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬: મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ (Key Highlights)
પરીક્ષાની પ્રક્રિયાને ઝડપથી અને સરળતાથી સમજવા માટે નીચે આપેલા ઓવરવ્યૂ ટેબલનો અભ્યાસ કરો:
| વિગત | માહિતી |
| પરીક્ષાનું નામ | સેન્ટ્રલ ટીચર એલિજિબિલિટી ટેસ્ટ (CTET) – સપ્ટેમ્બર 2026 |
| આયોજક સંસ્થા | સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE), નવી દિલ્હી |
| પરીક્ષાનું સ્તર | રાષ્ટ્રીય સ્તર (National Level) |
| અરજી કરવાનો મોડ | માત્ર ઓનલાઇન (Official Portal દ્વારા) |
| પરીક્ષાનો પ્રકાર | ઓફલાઇન (Pen-Paper Based – OMR Sheet) |
| પ્રમાણપત્રની માન્યતા | આજીવન (Lifetime Validity) |
| સત્તાવાર વેબસાઇટ | ctet.nic.in |
મહત્વપૂર્ણ તારીખો (Important Dates)
CTET સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ની પરીક્ષા પ્રક્રિયામાં સામેલ તમામ મહત્વની તારીખો નીચે મુજબ છે. ઉમેદવારોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ છેલ્લી તારીખની રાહ જોયા વિના વહેલી તકે ફોર્મ ભરી દે:
- સત્તાવાર નોટિફિકેશન જાહેર થયાની તારીખ: મે ૨૦૨૬
- ઓનલાઇન અરજી પ્રક્રિયા શરૂ થવાની તારીખ: મે ૨૦૨૬
- ઓનલાઇન અરજી કરવાની અને ફી ભરવાની છેલ્લી તારીખ: જૂન ૨૦૨૬ (નિયત સમય સુધી)
- અરજી ફોર્મમાં સુધારો કરવા માટેની વિન્ડો (Correction Window): જૂન ૨૦૨૬ ના બીજા અઠવાડિયામાં
- એડમિટ કાર્ડ (Holl Ticket) ડાઉનલોડ કરવાની તારીખ: પરીક્ષાના ૨ થી ૩ દિવસ પહેલાં
- પરીક્ષાની સંભવિત તારીખ: સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬
- પરિણામ જાહેર થવાની સંભવિત તારીખ: ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ ના અંત સુધીમાં
શૈક્ષણિક લાયકાત અને પાત્રતાના માપદંડો (Eligibility Criteria)
CTET પરીક્ષામાં બે અલગ-અલગ પેપર હોય છે. ઉમેદવાર પોતાની લાયકાત અનુસાર પેપર-૧, પેપર-૨ અથવા બંને પેપર માટે અરજી કરી શકે છે.
૧. પેપર-૧ (ધોરણ ૧ થી ૫ ના પ્રાથમિક શિક્ષક માટે)
- ઉમેદવારે ન્યૂનતમ ૫૦% ગુણ સાથે ધોરણ ૧૨ (Higher Secondary) પાસ કરેલું હોવું જોઈએ.
- આ સાથે ૨ વર્ષનો ડિપ્લોમા ઇન એલિમેન્ટરી એજ્યુકેશન (D.El.Ed / PTC) અથવા ૪ વર્ષનો બેચલર ઓફ એલિમેન્ટરી એજ્યુકેશન (B.El.Ed) કોર્સ પૂર્ણ કરેલો હોવો જોઈએ અથવા તેના અંતિમ વર્ષમાં હોવો જોઈએ.
- નોંધ: સુપ્રિમ કોર્ટના દિશાનિર્દેશો અનુસાર, હવે સામાન્ય રીતે B.Ed ડિગ્રી ધારકો પ્રાથમિક શિક્ષક (પેપર-૧) માટે પાત્ર ગણાતા નથી, પરંતુ સત્તાવાર નોટિફિકેશનની શરતો એકવાર ચોક્કસ ચકાસી લેવી.
૨. પેપર-૨ (ધોરણ ૬ થી ૮ ના ઉચ્ચ પ્રાથમિક શિક્ષક માટે)
- ઉમેદવાર પાસે કોઈપણ માન્ય યુનિવર્સિટીમાંથી સ્નાતક (Graduation – BA / B.Sc / B.Com) ની ડિગ્રી હોવી અનિવાર્ય છે.
- તેની સાથે બેચલર ઓફ એજ્યુકેશન (B.Ed) અથવા ૨ વર્ષનો ડિપ્લોમા ઇન એલિમેન્ટરી એજ્યુકેશન (D.El.Ed) કોર્સ પાસ કરેલો હોવો જોઈએ અથવા તેના આખરી વર્ષમાં અભ્યાસ કરતો હોવો જોઈએ.
પરીક્ષાનું માળખું અને ગુણ પદ્ધતિ (Exam Pattern & Marking Scheme)
CTET પરીક્ષા સંપૂર્ણપણે મલ્ટિપલ ચોઇસ ક્વેશ્ચન (MCQs) આધારિત હોય છે. આ પરીક્ષાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેમાં કોઈ નેગેટિવ માર્કિંગ (No Negative Marking) હોતું નથી.
પેપર-૧ નું માળખું (કુલ ગુણ: ૧૫૦, સમય: ૨.૫ કલાક)
૧. ચાઇલ્ડ ડેવલપમેન્ટ એન્ડ પેડાગોજી (CDP): ૩૦ પ્રશ્નો – ૩૦ ગુણ
૨. ભાષા-૧ (ફરજિયાત): ૩૦ પ્રશ્નો – ૩૦ ગુણ
૩. ભાષા-૨ (ફરજિયાત): ૩૦ પ્રશ્નો – ૩૦ ગુણ
૪. ગણિત (Mathematics): ૩૦ પ્રશ્નો – ૩૦ ગુણ
૫. પર્યાવરણીય અભ્યાસ (EVS): ૩૦ પ્રશ્નો – ૩૦ ગુણ
પેપર-૨ નું માળખું (કુલ ગુણ: ૧૫૦, સમય: ૨.૫ કલાક)
૧. ચાઇલ્ડ ડેવલપમેન્ટ એન્ડ પેડાગોજી (CDP): ૩૦ પ્રશ્નો – ૩૦ ગુણ
૨. ભાષા-૧ (ફરજિયાત): ૩૦ પ્રશ્નો – ૩૦ ગુણ
૩. ભાષા-૨ (ફરજિયાત): ૩૦ પ્રશ્નો – ૩૦ ગુણ
૪. ગણિત અને વિજ્ઞાન (કોમર્સ/સાયન્સના વિદ્યાર્થીઓ માટે) અથવા સામાજિક વિજ્ઞાન (આર્ટસના વિદ્યાર્થીઓ માટે): ૬૦ પ્રશ્નો – ૬૦ ગુણ
અરજી ફીનું માળખું (Application Fee)
ઉમેદવારે પસંદ કરેલા પેપરની સંખ્યા અને પોતાની કેટેગરીના આધારે ઓનલાઇન માધ્યમથી ફી ચૂકવવાની રહેશે:
| કેટેગરી | માત્ર પેપર-૧ અથવા પેપર-૨ માટે | બંને પેપર (પેપર-૧ અને ૨ બંને) માટે |
| General / OBC (NCL) | ₹ ૧,૦૦૦/- | ₹ ૧,૨૦庫/- |
| SC / ST / PwBD (દિવ્યાંગ) | ₹ ૫૦૦/- | ₹ ૬૦૦/- |
ઓનલાઇન અરજી કરવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રક્રિયા (How to Apply Online)
CTET સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માટે ફોર્મ ભરતી વખતે કોઈ ભૂલ ન થાય તે માટે નીચે આપેલા સ્ટેપ્સને કાળજીપૂર્વક અનુસરો:
- સત્તાવાર પોર્ટલ ખોલો: સૌ પ્રથમ CBSE CTET ની અધિકૃત વેબસાઇટ ctet.nic.in ની મુલાકાત લો.
- નવું રજીસ્ટ્રેશન: હોમ પેજ પર ઉપલબ્ધ “Apply for CTET September 2026” લિંક પર ક્લિક કરો. ત્યારબાદ ‘New Registration’ પર જઈને સૂચનાઓ વાંચો અને આગળ વધો.
- પર્સનલ પ્રોફાઇલ બનાવો: તમારું નામ, પિતાનું નામ, માતાનું નામ, જન્મતારીખ, મોબાઇલ નંબર અને ઇમેઇલ આઇડી જેવી વિગતો ભરીને સબમિટ કરો. આનાથી તમારો એપ્લિકેશન નંબર અને પાસવર્ડ જનરેટ થશે.
- અરજી ફોર્મ ભરો: લોગઇન કર્યા બાદ, તમારી શૈક્ષણિક લાયકાતની વિગતો, તમે જે પેપર માટે અરજી કરવા માંગો છો તેની પસંદગી અને પરીક્ષાના કેન્દ્ર (Exam City Centers) માટેના ત્રણ વિકલ્પો પસંદ કરો.
- ફોટો અને સિગ્નેચર અપલોડ કરો: તમારો તાજેતરનો પાસપોર્ટ સાઇઝનો કલર ફોટોગ્રાફ અને સ્પષ્ટ સહી (Signature) ને સ્કેન કરીને નિયત જેપીજી (JPG/JPEG) ફોર્મેટમાં અપલોડ કરો.
- ફી ચૂકવણી: તમારી કેટેગરી મુજબની અરજી ફી ઓનલાઇન પેમેન્ટ ગેટવે (ડેબિટカード, ક્રેડિટ કાર્ડ, નેટ બેંકિંગ અથવા UPI) દ્વારા જમા કરો.
- કન્ફર્મેશન પેજ ડાઉનલોડ કરો: ફી સક્સેસફુલ ભરાઈ ગયા બાદ સ્ક્રીન પર ‘Confirmation Page’ દેખાશે. આ પેજની પ્રિન્ટ આઉટ કાઢી લો અથવા પીડીએફ સેવ કરી લો.
પાસ થવા માટે ન્યૂનતમ ગુણ (Qualifying Marks)
CTET પરીક્ષા પાસ કરવા માટે ઉમેદવારે કેટેગરી વાઇઝ નીચે મુજબના ન્યૂનતમ ગુણ મેળવવાના રહેશે:
- જનરલ કેટેગરી (General): ઓછામાં ઓછા ૬૦% ગુણ (૧૫૦ માંથી ૯૦ માર્ક્સ) લાવવા અનિવાર્ય છે.
- OBC / SC / ST / PwBD કેટેગરી: ઓછામાં ઓછા ૫૫% ગુણ (૧૫૦ માંથી ૮૨ માર્ક્સ) લાવવા જરૂરી છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)
પ્રશ્ન ૧: શું CTET સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ની પરીક્ષા ઓનલાઇન લેવાશે કે ઓફલાઇન?
ઉત્તર: CBSE દ્વારા આ પરીક્ષા ઓફલાઇન મોડમાં એટલે કે પેન-પેપર (OMR Sheet) આધારિત લેવામાં આવશે.
પ્રશ્ન ૨: CTET પ્રમાણપત્ર (Certificate) ની માન્યતા કેટલા વર્ષની હોય છે?
ઉત્તર: રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ પરિષદ (NCTE) ના નિયમો અનુસાર, હવે CTET સર્ટિફિકેટની વેલિડિટી આજીવન (Lifetime Validity) કરી દેવામાં આવી છે. એટલે કે એકવાર પાસ કર્યા પછી તમારે ફરીથી પરીક્ષા આપવાની જરૂર નથી.
પ્રશ્ન ૩: શું હું મારા સ્કોર સુધારવા માટે ફરીથી પરીક્ષા આપી શકું?
ઉત્તર: હા, જો તમે પહેલાથી જ CTET પાસ છો પરંતુ તમારા માર્ક્સ અથવા સ્કોર સુધારવા માંગો છો, તો તમે ગમે તેટલી વખત આ પરીક્ષામાં ફરીથી બેસી શકો છો. આમાં કોઈ મર્યાદા નથી.
અંતિમ વિચારો (Final Thoughts)
કેન્દ્રીય સ્તરે શિક્ષક બનવાનું સપનું જોતા તમામ ઉમેદવારો માટે CBSE CTET સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ એ એક મોટી અને શ્રેષ્ઠ તક છે. આ પરીક્ષામાં પેડાગોજી (શિક્ષણશાસ્ત્ર) નું મહત્વ ઘણું વધારે હોવાથી ઉમેદવારોએ વિષયના ગોખણપટ્ટીને બદલે કન્સેપ્ટ સમજવા પર વધુ ભાર મૂકવો જોઈએ. એનસીઇઆરટી (NCERT) ના ધોરણ ૧ થી ૮ ના પુસ્તકો અને જૂના પ્રશ્નપત્રો (Previous Year Question Papers) નો મહાવરો આ પરીક્ષામાં સફળતા મેળવવાની ચાવી છે.