વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી (Science & Technology) ક્ષેત્રે ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવ્યા પછી દેશની પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટીઓમાં પ્રોફેસર બનવા અથવા તો વૈજ્ઞાનિક તરીકે રિસર્ચ (Research) ક્ષેત્રે આગળ વધવા માંગતા દેશના લાખો વિદ્યાર્થીઓ માટે એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) દ્વારા Joint CSIR UGC-NET June 2026 માટેનું સત્તાવાર નોટિફિકેશન (Notification) ૨૭ મે ૨૦૨૬ના રોજ બહાર પાડી દેવામાં આવ્યું છે. આ સાથે જ આ પ્રતિષ્ઠિત રાષ્ટ્રીય કક્ષાની પરીક્ષા માટે ઓનલાઇન ફોર્મ ભરવાની પ્રક્રિયા પણ શરૂ થઈ ગઈ છે.
જો તમે પણ સાયન્સના વિવિધ વિષયો જેવા કે કેમિકલ સાયન્સ, લાઇફ સાયન્સ, ફિઝિકલ સાયન્સ વગેરેમાં માસ્ટર્સ (Post-Graduation) કર્યું છે કે કરી રહ્યા છો, તો આ પરીક્ષા તમારા ઉજ્જવળ ભવિષ્યના તમામ દ્વાર ખોલી શકે છે. આજના આ વિગતવાર લેખમાં આપણે CSIR UGC NET જૂન ૨૦૨૬ પરીક્ષા સંબંધિત તમામ ઝીણવટભરી માહિતી જેવી કે મહત્વની તારીખો, શૈક્ષણિક લાયકાત, વય મર્યાદા, પરીક્ષા પદ્ધતિ, ફી અને ઓનલાઇન અરજી કરવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ રીત વિશે સરળ ગુજરાતી ભાષામાં ચર્ચા કરીશું.
૧. CSIR UGC NET પરીક્ષા શું છે અને તેનો મુખ્ય હેતુ? (Overview)
CSIR UGC NET (Council of Scientific and Industrial Research – University Grants Commission National Eligibility Test) એ ભારત સરકાર વતી NTA દ્વારા વર્ષમાં બે વાર (જૂન અને ડિસેમ્બર) આયોજિત કરવામાં આવતી રાષ્ટ્રીય સ્તરની અઘરી અને પ્રતિષ્ઠિત પરીક્ષાઓમાંની એક છે.
આ પરીક્ષા મુખ્યત્વે ત્રણ કેટેગરી અથવા ત્રણ ઉદ્દેશ્યો માટે લેવામાં આવે છે:
માત્ર પીએચ.ડી. (Ph.D.) માં પ્રવેશ: આ નવી કેટેગરી મુજબ, દેશની મોટી યુનિવર્સિટીઓમાં પીએચ.ડી. કરવા માટે આ સ્કોર કાર્ડ માન્ય ગણવામાં આવે છે.
જુનિયર રિસર્ચ ફેલોશિપ (JRF) અને આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર: જે ઉમેદવારો ખૂબ સારા માર્ક્સ સાથે ક્વોલિફાય થાય છે તેમને રિસર્ચ કરવા માટે સરકાર તરફથી દર મહિને આર્થિક સહાય (Stipend) મળે છે અને તેઓ પ્રોફેસરની નોકરી માટે પણ પાત્ર બને છે.
આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર અને પીએચ.ડી. એડમિશન: તેઓ માત્ર કોલેજોમાં પ્રોફેસર બનવા અને ડાયરેક્ટ Ph.D. માં એડમિશન મેળવવા લાયક ગણાય છે.
૨. પરીક્ષાનું ટૂંકું વિવરણ (Key Highlights)
| મુખ્ય વિગત | માહિતી |
| પરીક્ષાનું નામ | Joint CSIR UGC-NET June 2026 |
| આયોજક સંસ્થા | નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) |
| પરીક્ષાનું સ્તર | રાષ્ટ્રીય સ્તર (National Level) |
| અરજીનો મોડ | ઓનલાઇન (Online) |
| પરીક્ષાનો મોડ | કોમ્પ્યુટર આધારિત ટેસ્ટ (CBT Mode) |
| પરીક્ષાના વિષયો | ૫ મુખ્ય સાયન્સ વિષયો |
| સત્તાવાર વેબસાઇટ | csirnet.nta.nic.in |
૩. મહત્વની તારીખો (Important Schedule)
ઉમેદવારોએ ફોર્મ ભરતી વખતે કે ફી ભરતી વખતે છેલ્લી તારીખની રાહ જોવી જોઈએ નહીં. NTA દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલું ચોક્કસ ટાઇમલાઇન નીચે મુજબ છે:
- ઓનલાઇન અરજી શરૂ થયાની તારીખ: 27 મે 2026
- ઓનલાઇન અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ: 19 જૂન 2026 (રાત્રે 11:50 વાગ્યા સુધી)
- અરજી ફી ભરવાની છેલ્લી તારીખ: 20 જૂન 2026 (રાત્રે 11:50 વાગ્યા સુધી)
- એપ્લિકેશન ફોર્મમાં સુધારા-વધારા (Correction Window): 22 જૂન થી 23 જૂન 2026
- પરીક્ષાની તારીખ (Exam Date): 17 અને 18 જુલાઈ 2026
- પરીક્ષાનો સમયગાળો: 180 મિનિટ (3 કલાક)
- પરીક્ષાના શિફ્ટ ટાઇમિંગ: * પ્રથમ શિફ્ટ: સવારે 09:00 થી બપોરે 12:00 વાગ્યા સુધી
- બીજી શિફ્ટ: બપોરે 03:00 થી સાંજના 06:00 વાગ્યા સુધી
- પરીક્ષાની ભાષા: અંગ્રેજી અને હિન્દી (English & Hindi)
૪. જરૂરી શૈક્ષણિક લાયકાત (Eligibility Criteria)
આ પરીક્ષા સાયન્સ બેકગ્રાઉન્ડના વિદ્યાર્થીઓ માટે હોવાથી તેની લાયકાતના માપદંડો નીચે મુજબ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે:
- મુખ્ય લાયકાત: ઉમેદવાર પાસે માન્યતા પ્રાપ્ત યુનિવર્સિટીમાંથી M.Sc. (માસ્ટર ઓફ સાયન્સ) અથવા તેની સમકક્ષ ડિગ્રી જેમ કે Integrated BS-MS, 4-વર્ષનું BS, B.E./B.Tech, B.Pharma અથવા MBBS હોવું ફરજિયાત છે.
- જરૂરી ટકાવારી (Minimum Marks): * General, EWS અને OBC કેટેગરીના ઉમેદવારો માટે માસ્ટર્સ ડિગ્રીમાં ઓછામાં ઓછા 55% માર્ક્સ હોવા જરૂરી છે.
- SC, ST, PwD (દિવ્યાંગ) અને થર્ડ જેન્ડર ઉમેદવારો માટે ઓછામાં ઓછા 50% માર્ક્સ હોવા અનિવાર્ય છે.
- અપીયરિંગ ઉમેદવારો (Result Awaited): જે વિદ્યાર્થીઓ હાલમાં પોતાના માસ્ટર્સ પ્રોગ્રામના છેલ્લા વર્ષ કે સેમેસ્ટરમાં અભ્યાસ કરી રહ્યા છે અથવા જેમની અંતિમ પરીક્ષાનું પરિણામ આવવાનું બાકી છે (Result Awaited – RA), તેઓ પણ આ પરીક્ષા માટે પ્રોવિઝનલ રીતે ફોર્મ ભરી શકે છે. શરત એટલી કે તેમણે પરિણામ જાહેર થયાના ૨ વર્ષની અંદર નિર્ધારિત ટકાવારી સાથે પોતાની ડિગ્રી પૂરી કરવી પડશે.
- ૪ વર્ષની ગ્રેજ્યુએશન ડિગ્રી ધારકો: જેમણે ૪ વર્ષનો બેચલર પ્રોગ્રામ (ગ્રેજ્યુએશન) ઓછામાં ઓછા 75% માર્ક્સ (અનામત વર્ગ માટે 70%) સાથે પાસ કર્યો છે, તેઓ પણ JRF અને Ph.D. કેટેગરી માટે સીધા જ લાયક ઠરે છે, પરંતુ તેઓ આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસરની પોસ્ટ માટે પાત્ર ગણાશે નહીં.
૫. વય મર્યાદા અને છૂટછાટ (Age Limit & Relaxation)
CSIR NET પરીક્ષામાં વય મર્યાદા માત્ર JRF (જુનિયર રિસર્ચ ફેલોશિપ) માટે જ લાગુ પડે છે:
- જુનિયર રિસર્ચ ફેલોશિપ (JRF): ઉમેદવારની મહત્તમ ઉંમર ૧ જુલાઈ ૨૦૨૬ના રોજ ૩૦ વર્ષ થી વધુ ન હોવી જોઈએ.
- ઉંમરમાં છૂટછાટ: SC, ST, PwD, મહિલા ઉમેદવારો અને થર્ડ જેન્ડરના ઉમેદવારોને ઉપલી વય મર્યાદામાં ૫ વર્ષની છૂટ (એટલે કે ૩૫ વર્ષ સુધી) મળશે. જ્યારે OBC-NCL (નોન-ક્રીમીલેયર) ઉમેદવારોને ૩ વર્ષની છૂટ (એટલે કે ૩૩ વર્ષ સુધી) મળવાપાત્ર છે.
- આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર અને Ph.D. એડમિશન: આ બંને કેટેગરી માટે કોઈ જ ઉપલી વય મર્યાદા (No Upper Age Limit) રાખવામાં આવી નથી. કોઈપણ ઉંમરની પાત્ર વ્યક્તિ આ માટે અરજી કરી શકે છે.
૬. પરીક્ષામાં સમાવિષ્ટ ૫ મુખ્ય વિષયો (Subjects Offered)
આ પરીક્ષા સમગ્ર ભારતમાં નીચે દર્શાવેલા પાંચ મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક વિષયો/શાખાઓ માટે લેવામાં આવે છે. ઉમેદવારે પોતાના પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએશનના વિષય મુજબ જ પસંદગી કરવાની રહેશે:
- Chemical Sciences (રસાયણશાસ્ત્ર સંબંધિત વિષયો)
- Earth, Atmospheric, Ocean and Planetary Sciences (ભૂગોળ, વાતાવરણ અને પૃથ્વી વિજ્ઞાન)
- Life Sciences (જીવવિજ્ઞાન, બોટની, ઝૂઓલોજી, બાયોટેકનોલોજી વગેરે)
- Mathematical Sciences (ગણિતશાસ્ત્ર અને સ્ટેટિસ્ટિક્સ)
- Physical Sciences (ભૌતિકશાસ્ત્ર અથવા ફિઝિક્સ સંબંધિત વિષયો)
૭. અરજી ફી (Application Fee)
અરજી ફોર્મ સબમિટ કરતી વખતે ઉમેદવારોએ પોતાની કેટેગરી મુજબ નીચે પ્રમાણે ઓનલાઇન ફી ચૂકવવાની રહેશે. આ ફી નેટ બેંકિંગ, ડેબિટ/ક્રેડિટ કાર્ડ અથવા UPI ના માધ્યમથી ભરી શકાશે:
- સામાન્ય વર્ગ (General): ₹1150/-
- સામાન્ય-EWS અને OBC-NCL: ₹600/-
- SC / ST / થર્ડ જેન્ડર: ₹325/-
- PwD (દિવ્યાંગ ઉમેદવારો): બિલકુલ મફત (શૂન્ય ફી)
૮. ઓનલાઇન અરજી કેવી રીતે કરવી? (How to Apply – Step by Step)
જો તમે આ પરીક્ષા આપવા માટે લાયક છો અને ફોર્મ ભરવા માંગો છો, તો નીચે આપેલા સરળ સ્ટેપ્સને અનુસરી શકો છો:
- સત્તાવાર પોર્ટલ પર જાઓ: સૌથી પહેલા NTAની સત્તાવાર વેબસાઇટ csirnet.nta.nic.in ઓપન કરો.
- નવું રજીસ્ટ્રેશન કરો: હોમપેજ પર આપેલ “Online Application for Joint CSIR-UGC NET June 2026” ની લિંક પર ક્લિક કરો અને ત્યારબાદ “New Registration” પર જાઓ.
- વિગતો સબમિટ કરો: તમારું નામ, પિતાનું નામ, માતાનું નામ, જન્મતારીખ, મોબાઇલ નંબર અને ઇમેઇલ આઈડી નાખીને રજીસ્ટ્રેશન કરો. આનાથી તમારો એપ્લિકેશન નંબર અને પાસવર્ડ જનરેટ થશે.
- એપ્લિકેશન ફોર્મ ભરો: હવે તમારા એપ્લિકેશન નંબર અને પાસવર્ડ વડે લોગઇન કરો. ફોર્મમાં તમારી શૈક્ષણિક વિગતો, તમે કયા વિષય માટે પરીક્ષા આપવા માંગો છો તે અને પરીક્ષા કેન્દ્ર (Exam City) ની પસંદગી કરો.
- દસ્તાવેજો અપલોડ કરો: તમારા તાજેતરના પાસપોર્ટ સાઇઝના ફોટોગ્રાફ (૧૦ KB થી ૨૦૦ KB) અને સહી (૪ KB થી ૩૦ KB) ની સ્કેન કોપી JPG/JPEG ફોર્મેટમાં અપલોડ કરો. જો રિઝલ્ટ અવેટેડ (RA) હોય તો તેનું પ્રમાણપત્ર અથવા કેટેગરી સર્ટિફિકેટ સ્કેન કરીને અપલોડ કરવું.
- ફી ચૂકવણી કરો: તમારી કેટેગરી મુજબ ઓનલાઇન પેમેન્ટ ગેટવે દ્વારા ક્રેડિટ કાર્ડ, ડેબિટ કાર્ડ અથવા યુપીઆઈથી ફી ભરો.
- કન્ફર્મેશન પેજ ડાઉનલોડ કરો: ફી સફળતાપૂર્વક ભરાઈ ગયા પછી સ્ક્રીન પર “Confirmation Page” દેખાશે. આ પેજની પ્રિન્ટ આઉટ કાઢી લો અથવા પીડીએફ સેવ કરી લો, જે ભવિષ્યમાં એડમિટ કાર્ડ ડાઉનલોડ કરતી વખતે કામ લાગશે.
૯. પરીક્ષાની તૈયારી માટે સ્માર્ટ ટિપ્સ (Preparation Tips)
આ એક રાષ્ટ્રીય સ્તરની સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા હોવાથી તેનું સ્તર ઘણું ઊંચું હોય છે. જો તમે આ પરીક્ષા પ્રથમ પ્રયાસે પાસ કરવા માંગો છો, તો આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો:
- સિલેબસ સમજો: NTA ની વેબસાઈટ પરથી તમારા વિષયનો સત્તાવાર અને વિગતવાર સિલેબસ ડાઉનલોડ કરો અને તેને બરાબર સમજો.
- નિયમિત મોક ટેસ્ટ: પરીક્ષા ઓનલાઇન (CBT) હોવાથી કમ્પ્યુટર પર ટેસ્ટ આપવાની પ્રેક્ટિસ હોવી જરૂરી છે. સમય વ્યવસ્થાપન (Time Management) માટે મોક ટેસ્ટ ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થશે.
- જૂના પ્રશ્નપત્રો (PYQs): છેલ્લા ૫ વર્ષના જૂના પ્રશ્નપત્રો ઉકેલવાથી તમને પ્રશ્નોની પેટર્ન અને કયા ટોપિકમાંથી વધુ પુછાય છે તેનો ચોક્કસ અંદાજ આવશે.
૧૦. નિષ્કર્ષ (Conclusion)
નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી CSIR UGC NET June 2026 ની આ જાહેરાત એવા તમામ તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓ માટે પાયાનો પથ્થર છે જેઓ વિજ્ઞાન જગતમાં પોતાનું મોટું યોગદાન આપવા માંગે છે. રિસર્ચ સ્કોલર તરીકે લાખો રૂપિયાની ફેલોશિપ મેળવવી અથવા પ્રતિષ્ઠિત કોલેજોમાં આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર બનવું એ ખૂબ જ સન્માનજનક બાબત છે.
જે વિદ્યાર્થીઓ લાયકાતના તમામ માપદંડો પૂરા કરે છે તેમણે છેલ્લી તારીખ એટલે કે ૧૯ જૂન ૨૦૨૬ ની રાહ જોયા વિના આજે જ પોતાનું ફોર્મ ઓનલાઇન ભરી દેવું જોઈએ. પરીક્ષા માટેની બાકીની તમામ માહિતી જેમ કે એડમિટ કાર્ડની તારીખ, પરીક્ષાના કેન્દ્રોનું લિસ્ટ અને પરિણામની જાહેરાત માટે નિયમિતપણે ઓફિશિયલ વેબસાઇટ ચેક કરતા રહેવું.
પરીક્ષા આપનાર તમામ ઉમેદવારોને મન લગાવીને તૈયારી કરવા માટે અને ભવિષ્યની સફળતા માટે હાર્દિક શુભેચ્છાઓ!